Gaan onze steden voor ‘Parijs’?

469

In de aanloop naar de gemeenteraadverkiezingen spraken heel wat politici zich erover uit dat hun gemeente maximaal moet bijdrage de realisering van het klimaatakkoord van Parijs. Dat houdt in beperking van de gemiddelde temperatuurstijging op aarde tot 1,5° C ten opzichte van de pre-industriële situatie. Om dit doel te bereiken mag er na 2050 geen uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen – zoals methaan – meer plaatsvinden. Nergens ter wereld. Hiervoor zijn vier typen acties nodig, waarmee alleen al tot 2020 voor Nederlandse gemeenten ongeveer 5 – 10 miljard gemoeid is (1).

Blog Parijs

x

Decarbonisering van het elektriciteitsnet
Het omschakelen van de elektriciteitsproductie op duurzame energie is verreweg het belangrijkste actie. Hierbij doet zich onmiddellijk het probleem voor dat steden afhankelijk zijn van externe, veelal commerciële, energieleveranciers. Dit betekent dat gemeenten lange-termijn afspraken moeten maken over de levering van ‘schone’ energie. De landelijke overheid moet hiertoe bepalen dat er op een nader te bepalen datum (ergens tussen 2030 en 2050) geen gas-, biomassa- en kolengestookte centrales meer mogen open zijn.
Zeker zo belangrijk is dat de gemeenten decentrale productie en opslag van elektriciteit stimuleren. In samenhang daarmee kunnen ze inzetten op de districtsenergie, waar mogelijk gekoppeld aan lokale netwerken (micro-grids). Het voordeel van districtsenergie is het hoge rendement van de gecombineerde productie van elektriciteit en warm (en koud) water. Ook gebruiken moderne districtsenergiecentrales een veelheid van duurzame energiebronnen.

Verhogen van de energie-efficiënte van gebouwen en huizen
Wereldwijd zijn verwarming en koeling van huizen en gebouwen verantwoordelijk voor bijna 40% van alle CO2-emissies. Er zijn inmiddels talloze voorbeelden van gebouwen en huizen die substantieel minder energie gebruiken en zelfs energieneutraal zijn. In ons land is steeds vaker sprake van het loskoppelen van woningen van het gasnet. Hiervoor moet dan wel een alternatief worden geboden, anders dan overschakelen op elektriciteit. Ook hier speelt districtsenergie een belangrijke rol.

Stedenbouw en mobiliteit
In de moderne stedenbouw staan twee principes centraal: verdichting en functiemenging. Beide principes samen kunnen het aantal verplaatsingen te voet of per fiets aanzienlijk doen toenemen. Verdichting leidt tevens tot een efficiënter gebruik van openbaar vervoer. Gemeenten moeten op de kortst denkbare termijn overgaan op elektrische bussen, ook al gebruiken deze voorlopig ‘bruine’ elektriciteit.
Op een revolutionaire verandering van de mobiliteit moeten we nog even wachten. Dat is de grootschalige inzet van autonome voertuigen voor personen en goederen en parallel daaraan het verbod op zelfgestuurde voertuigen. Alle gemeenten moeten taakgroepen instellen die de gevolgen in kaart brengen van de overschakeling op autonoom transport en vervoer.

Circulaire economie
Vanaf 2030 zou het begrip afval niet meer moeten voorkomen. Bij het ontwerp van alle producten moet een 100% hergebruik doel worden ingecalculeerd. Wat niet kan worden hergebruikt moet zich lenen voor recyclen, composteren of terugwinnen van grondstoffen. Emissies van resterende organische stoffen zouden tot nul gereduceerd moeten zijn vanwege de schadelijke werking van methaan dat een 86 keer groter broeikaseffect heeft dan CO2.

Het is de lezer wellicht opgevallen dat in het bovenstaande het begrip ‘smart’ niet voorkomt. Wat mij betreft is het realiseren van de afbouw van alle CO2-emissies voor 2050 het ‘slimste’ dat ons te doen staat.

(1) Deze post is mede gebaseerd op het rapport van C40 in samenwerking met McKinsey: Focused acceleration: A strategic approach to climate action in cities to 2030 (November 2017). De afbeelding is eveneens uit dit rapport afkomstig: https://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/Business%20Functions/Sustainability%20and%20Resource%20Productivity/Our%20Insights/A%20strategic%20approach%20to%20climate%20action%20in%20cities%20focused%20acceleration/Focused-acceleration.ash

Deze blog is exclusief geschreven door Herman van den Bosch voor Smartcity.nl