De inrichting van zonneparken, enkele principes

322

Plaatsing van zonnepanelen gebeurt in Nederland nog overwegend op daken. Er komen steeds meer plannen voor grondgebonden zonneparken. Voor wie dit nog een nieuw verschijnsel is, volgt hier een aantal principes om bij het uitwerken van plannen rekening te houden. Net als mijn vorige blogpost heb ik mede gebruik gemaakt van de publicatie Grondgebonden zonneparken: Verkenning naar de afwegingskaders rond locatiekeuze en ruimtelijke inpassing in Nederland (2016) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Variabele omvang
De omvang van zonneweiden kan sterk variëren; een minimumomvang is er eigenlijk niet; Iemand kan bijvoorbeeld de tuin volleggen. Vaak wordt er gekozen voor een opstelling op het zuiden of op het oosten en het westen. Bij de laatste wordt de hele dag energie ‘geoogst’, maar is het rendement per paneel lager. Belangrijk is dat panelen niet in de schaduw mogen liggen en voldoende afstand moeten hebben; onderling en ten opzichte van eventuele randbeplanting.

Zonnepanelen op daken
Oostwest opstelling – Foto: Rijksdienst Ondernemend Nederland

Aanvaardbaarheid
In Duitsland is inmiddels een groot aantal zonneparken (of zonneweiden en zonneakkers) in gebruik ingenomen. In het algemeen roepen deze weinig bezwaren op, zeker als de zonnepanelen dicht bij de grond worden geplaatst. De helaas noodzakelijke hekwerken stoten nog het meest af. Hekken kunnen door beplanting aan het oog worden onttrekken; hiervoor gaat overigens wel veel bruikbare ruimte verloren.

Zonnepanelen test WUR
Verschillende opstellingen van zonnepanelen; alle georiënteerd op het zuiden. – Foto: ACCRES Landbouwuniversiteit Wageningen

Combinatie van inrichtingselementen
Zonneparken kunnen goed met andere inrichtingselementen worden gecombineerd. Te denken valt aan weiland (koeien, vrije uitloop voor kippen), maar ook taluds van snelwegen, spoorwegen en dijken, loze ruimte van vliegvelden, (tijdelijk) braakliggende grond en wateroppervlakten. Ook de combinatie met windmolens behoort tot de mogelijkheden

Opbrengst
Een veel gestelde vraag is hoeveel energie een hectare oplevert. Uitgaande van de noodzaak voldoende ruimte rondom en tussen en rond de panelen te hebben wordt doorgaans uitgegaan van een aantal variërend tussen 2500 – 3500 per ha. (in zuid opstelling).
Stel dat deze panelen samen een vermogen hebben van 1 megawatt(piek), dan levert dit 680.000 kilowattuur op per jaar, goed voor 200 huishoudens (uitgaande van een gemiddeld stroomverbruik van 3400 kilowattuur). Als een groter aaneengesloten gebied beschikbaar is, neemt het aantal panelen per ha. toe.
Uit een studie, verricht door ACCRES, een initiatief van de Universiteit van Wageningen, blijkt dat de opbrengst van een ha. 500.000 kilowattuur bedraagt. Hierbij is uitgegaan van 2000 panelen, wat aan de lage kant is. Er is drie achtereenvolgende jaren gemeten met verschillende typen zonnepanelen en opstellingen, maar wel over een veel kleiner oppervlak. Overigens constateert deze studie ook dat plaatsing van zonnepanelen lucratiever kan zijn dan voortzetten van het agrarische bedrijf.

Vergelijking Opbrengst Zonnepanelen
Vergelijking opbrengst verschillende vormen van bodemgebruik – Rijksdienst Ondernemend Nederland

 

Combinatie zonne- en windenergie
Uit oogpunt van de opwekking van energie is 100 ha. zonnepanelen doelmatiger dan de plaatsing van vier windmolens (zie plaatje), waarbij uiteraard geldt windmolens beter met agrarisch bodemgebruik zijn te combineren dan zonnepanelen. Ideaal is uiteraard een combinatie van zonne- en windenergie, maar lang niet alle gebieden waar zonnepanelen gelegd kunnen worden zijn tevens acceptabel voor de plaatsing van windmolens. We hebben ze beide echter hard nodig.

Business case
Het is vrijwel ondoenlijk om in het algemeen aan te geven of bij de opgewekte hoeveelheid elektriciteit een rendabele business case mogelijk is. Hierbij speelt aan de ene kant een rol de verrekening van de grondkosten en aan de andere kant de berekening van elektriciteitsprijs, inclusief fiscale voordelen (EIA) of subsidie (SDE+). Een energiecoöperatie die tevens investeert in opslagcapaciteit, dan kan aanzienlijk voordeel behalen uit de handel in energie, zoals bijvoorbeeld het geval is bij het Amsterdamse project Virtuele elektriciteitscentrale. Wie hier meer van wil weten kan het onderstaande filmje bekijken

In essentie is het afzetten van de kosten van duurzame energie tegen die van fossiele energie onjuist omdat in de prijs van fossiele energie het effect van de CO2-emissie niet wordt verdisconteerd. Geheel los van deze onterechte prijsvergelijking geldt dat over een aantal jaren duurzame energie de enige optie is. Om die reden is maximaal investeren in de uitbreiding van de capaciteit van zonne- en windenergie prioriteit van de eerste orde.

Deze blog is exclusief geschreven door Herman van den Bosch voor Smartcity.nl