Pionieren met de warmtepomp (blog)

465
Warmtepomp

“Volstrekt ondenkbaar” Dat zei de installateur toen hij na een vluchtige blik op mijn huis geworpen te hebben de mogelijkheden van een warmtepomp beoordeelde “Met de techniek van nu komt u niet van het gas af.” Ik had het graag gewild, maar ik legde me bij zijn oordeel neer. Dat deden 23 andere huiseigenaren die in een recent verleden hun gasketel de deur uitdeden niet. Zij deelden hun ervaringen in een onderzoek van Merosch in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)[1]

Zij installeerden -op twee uitzonderingen na – allen een warmtepomp (lucht of bodem) en handelden daarbij grotendeels op basis van kennis die ze vooral via Internet hadden verzameld. Ze waren unaniem van mening dat ze voor informatie noch bij de overheid, noch bij een installateur terecht konden. Op Internet is overvloedige informatie aanwezig, maar sterk gefragmenteerd en ook lang niet altijd consistent.

De betrokken huizen varieerden van losstaand tot rijtjeshuis en hun bouwjaar liep uiteen van voor 1960 tot na 2000. Nu hun pompen al enige tijd draaien, zijn ze de bewoners er unaniem tevreden over. Hun huis heeft een behaaglijke temperatuur en de stookkosten zijn gedaald, zij het niet spectaculair. De voorlichting over warmtepompen benadrukt dat een hoogwaardige isolatie, inclusief muren, binnen- en buitenkant van het dak, vloer en ramen alsmede de gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning een vereiste is voor een goed werkende installatie. In alle onderzochte huizen is dubbele beglazing en spouwmuurisolatie aangebracht, of was die er al. Maar met de overige aanbevelingen is pragmatisch omgegaan. 

De jaarlijkse besparing op de energiekosten varieert tussen de €400,00 en €700,00 afhankelijk van het gebruik van een bodem- resp. luchtwarmtepomp. In alle gevallen beschikken de huizen over vloerverwarming. Die was er al of is er in het kader van de ‘energietransitie’ ingelegd. Voor de bovenverdieping worden convectoren gebruikt of zijn ultraroodplaten aangebracht, waarmee overigens weer een deel van de besparing op de energiekosten verloren ging. De verwarmings-gerelateerde kosten (exclusief PV-panelen) bedroegen gemiddeld € 25.000.00, maar liepen sterk uiteen, vanwege de grote verscheidenheid van de aanvullende werkzaamheden. Vrijwel alle huiseigenaren maakten van de gelegenheid gebruik om het hele huis te renoveren. Daardoor waren de totale kosten veel hoger.

De onderzochte personen spraken er alle hun afkeer over uit dat ze om van het gas af te kunnen ruim €600,00 hadden moeten betalen aan het netwerkbedrijf.

Voor beleidsmakers valt uit het onderzoek heel wat te leren.

  1. Blijkbaar wordt de voorlichting nog onvoldoende gevoed door goede (en minder goede) praktijkervaringen. Ik heb zelf ervaren welke voorwaarden werden gestald aan het goed functioneren van een warmtepomp. De onderzochte bewoners hebben een warmtepomp geïnstalleerd, hebben daarbij bij lange na niet aan alle voorwaarden voldoen en zijn, desondanks zonder uitzondering tevreden over het resultaat.
  2. De onderzochte personen vinden dat de voorlichting, zowel vanuit de overheid als de installatiebranche te kort schiet. Ook hebben nog maar weinig gemeenten plannen over de aanpak op wijkniveau. Installateurs weten in het algemeen voldoende over de aanleg van zonnepanelen, maar zijn niet in staat om een integraal advies te geven over de voorbereiding van huizen op een duurzame toekomst. Daar lijkt verandering in te zijn komen dankzij organisaties als Milieu Centraal[2], Greenhome[3], Warmtepomp weetjes[4]en Buurkracht[5]. Gemeenten, belangenorganisaties, energiebedrijven en de installatiebranche moeten daarnaast op wijkniveau voorlichtingspunten inrichten voor advies op maat.
  3. De vergoeding die wordt gevraagd voor verwijdering van de gasaansluiting geeft niet de indruk van het bestaan van een samenhangend bemoedigingsbeleid om ‘van het gas af’ te gaan. 
  4. Het grootste deel van de onderzochte groep gaf aan om redenen van ‘het milieu’ tot de ingreep te zijn overgegaan. Kostenbesparing kwam op de tweede plaats en is, gelet op de lange terugverdientijd, ook geen factor van betekenis. De betrokken bewoners zien de overgang naar ‘all electric’ vooral als een vorm van het creëren van waarde en ze zijn daar trots op.

Voor wie wat meer wil weten over de werking van een warmtepomp, het onderstaande filmpje legt de werking eenvoudig uit.

Deze blog is exclusief geschreven door Herman van den Bosch voor Smartcity.nl


[1]https://goo.gl/LVnQM3

[2]https://www.milieucentraal.nl

[3]https://greenhome.nl

[4]https://warmtepomp-weetjes.nl

[5]https://www.buurkracht.nl